Artrose, een reumatische aandoening
Artrose is een veelvoorkomende reumatische aandoening. In tegenstelling tot bij veel andere reuma’s, wordt bij artrose niet het gewricht zelf aangetast maar het gewrichtskraakbeen. Het kraakbeen dat de boteinden in het gewricht bedekt, neemt geleidelijk af in dikte en kwaliteit. Door het progressieve kraakbeenverlies gaan gewrichten na verloop van tijd over elkaar schuren en worden ze overbelast. Dat gaat vaak gepaard met ontstekingen. Daarom hebben patiënten met artrose vaak dezelfde klachten als mensen met een andere reumatische aandoening.
Erosie van het kraakbeen
Artrose is dus een degeneratieve aandoening: het beschadigde of door erosie afgesleten kraakbeen wordt niet door nieuw weefsel vervangen. Kraakbeen is zacht botweefsel dat ervoor zorgt dat botten soepel kunnen bewegen en niet over elkaar schuren. Het heeft ook een belangrijke schokdempende functie: het vangt druk bij bewegingen op. Om de afbraak van het kraakbeen te compenseren, gaat het botweefsel rondom het gewricht vaak aangroeien om het brozer geworden gewricht te ondersteunen. In veel gevallen veroorzaakt dit een verdikking of verkalking van het gewricht. Die vervorming is vooral bij handartrose uitwendig zichtbaar.
Artrose, een ouderdomskwaal?
In de volksmond wordt artrose ook wel ouderdomsreuma of slijtagereuma genoemd. Het is inderdaad zo dat de kans op artrose toeneemt met de leeftijd omdat het natuurlijke verouderingsproces kraakbeen dunner en brozer maakt waardoor het afslijt. Toch kampen ook heel wat jongere patiënten met artrose. Bij jonge mensen wordt het degeneratieproces vaak versneld door langdurige zware belasting van de gewrichten of schade als gevolg van een letstel of ziekte. Daardoor kan het kraakbeen sneller dan normaal afslijten.
Hoe krijg je artrose?
Er lijkt niet één aanwijsbare oorzaak te zijn voor artrose. Wel spelen naast ouderdom een aantal factoren mee die de kans op artrose vergroten. Zo is geslacht een bepalende factor: artrose wordt frequenter vastgesteld bij vrouwen dan mannen, gemiddeld twee tot driemaal zo vaak. Mensen met obesitas hebben meer kans op artrose omdat overgewicht de gewrichten extra belasten. Sommige patiënten ontwikkelen artrose als gevolg van een andere ziekte, zoals de auto-immuunziekte reumatoïde artritis. Verder kunnen ook beroeps- en vrijetijdsactiviteiten (belastend lichamelijk werk, intensieve sport), aanleg, erfelijkheid, en zelfs geografische factoren (koude, vocht) doorslaggevend te zijn.
Tijdig behandelen
Artrose heb je in principe voor het leven. Beschadigd of afgesleten kraakbeen kan je niet zomaar vervangen. De meeste mensen die met artrose te maken krijgen, klagen in eerste instantie over pijn bij het bewegen van het gewricht. Die pijn wordt ook ‘startpijn’ genoemd. Vaak gaat die gepaard met een gevoel van stijfheid. Vooral ’s ochtends hebben nogal wat patiënten last van stijfheid. Meestal verdwijnt die vanzelf, na een tijd bewegen .
Pijnlijke en stijve gewrichten zijn moeilijk te bewegen. Op termijn kan artrose vergaande gevolgen hebben voor je bewegingsvrijheid. En als je gewrichten minder gebruikt, verslappen de omliggende spieren en kan gewrichtinstabiliteit ontstaan.
Artrose gaat vaak samen met gewrichtsontstekingen. Als gevolg van de veranderingen in de kraakbeenstructuur en vrijgekomen kraakbeendeeltjes in het omliggende weefsel, kan een gewricht ontsteken. Het gewricht is dan pijnlijk, gezwollen, vaak zichtbaar rood en voelt warm aan. Wanneer artrose bij jou wordt vastgesteld, komt het er dus op aan de klachten zoveel mogelijk te beperken. Een efficiënte behandeling van artrose maakt een groot verschil voor je levenskwaliteit.
Leven met artrose
Artrose is niet te genezen. Gelukkig zijn de meeste klachten, vooral in het beginstadium, goed te behandelen. Met een efficiënte behandeling kan je de pijn en stijfheid aanzienlijk verminderen en langer actief blijven.
Een aantal eenvoudige aanpassingen maken vaak een groot verschil. Er een gezonde levenshouding op nahouden, je gewicht op peil houden, gedoseerd rust nemen en gezond bewegen, hebben een positief effect op het verloop van de aandoening.
Blijven bewegen is belangrijk om stijfheid te voorkomen en spieren die de gewrichten ondersteunen te oefenen. Orthopedische hulpmiddelen zoals braces zijn hierbij nuttig omdat ze extra steun en stabiliteit bieden. Pijn verlicht je uiteraard ook met pijnstillers en ontstekingsremmers. Vandaag zijn er nog geen geneesmiddelen op de markt die artrose afremmen.
Naarmate de aandoening vordert, is de pijn vaker aanwezig. De pijn laat zich dan ook bij rust voelen, vaak ’s nachts. Meestal gaat dit samen met een toenemende immobiliteit. In sommige gevallen is een operatieve ingreep noodzakelijk. Afhankelijk van de schade aan het gewricht, kan worden gekozen voor een gedeeltelijke of volledige gewrichtsvervanging.
Lees hier meer over artrose van de volgende gewrichten: